Türkiye Ürün İhtisas Borsası 2026’da 12 milyon ton hedefliyor

Türkiye Ürün İhtisas Borsası (TÜRİB) Genel Müdürü Ali Kırali, 2025’te 9,9 milyon ton işlem hacmine ulaştıklarını belirterek, “2026’da 12 milyon tonluk öngörümüz var. İlk 3 ayda da yaklaşık 2,2 milyon ton gerçekleşti.” dedi. Ekonomi Gazetecileri Derneği (EGD) tarafından düzenlenen ve tarım piyasasında 2025 yılı gerçekleşmeleri ile 2026 beklentilerinin değerlendirildiği toplantıya TÜRİB Genel Müdürü Ali Kırali, Genel Müdür Yardımcısı Necla Küçükçolak ve EGD Yönetim Kurulu Başkanı Hasan Arslan katıldı.

Lisanslı depoculukta hızlı büyüme

Kırali, TÜRİB’in ana faaliyetlerinin Elektronik Ürün Senedi (ELÜS) ticareti ve buna dayalı vadeli işlem sözleşmeleri olduğunu belirtti. Arpa, buğday ve mısır, işlem hacminin yüzde 95’ini oluşturuyor. Diğer ürünlerin payını zaman içinde artırmayı hedeflediklerini söyledi. Sadece lisanslı depolardaki ürünlerin TÜRİB’de ticaretinin yapıldığını vurgulayan Kırali, “İlk lisanslı depo 2011’de açıldı; Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) ortaklığında. Verilen teşviklerle sistem hızla büyüdü. 2019’da işlemlere başladığımızda lisanslı depoculuk kapasitesi 4 milyon tondu. 6,5 yıl içinde bu kapasiteyi 14,2 milyon tona çıkardık. Ülkenin hububat kapasitesi yıllık yaklaşık 35–40 milyon ton civarında. Türkiye’deki hububat rekoltesinin yüzde 40’ı lisanslı depolarda depolanabiliyor.” Orta vadede kapasitenin 18 milyon tona, uzun vadede ise lisans başvurusu yapılmış 25 milyon tona ulaşması bekleniyor.

İşlem hacmi ve yatırımcılar

Aracı kurumlarla birlikte 270 bin yatırımcı bulunduğunu belirten Kırali, toplam 7 yılda 402 milyar lira işlem hacmi gerçekleştiğini söyledi. İşlemlerin yüzde 55’i buğday, yüzde 34’ü mısır, yüzde 7’si arpa ve kalan yüzde 4’ün yarısı ayçiçeği. Kırali, işlem hacminde 2024’ten 2026’ya doğru sürekli bir artış gözlemlediklerini belirtti.

Yeni projeler ve uluslararası hedefler

TÜRİB Vadeli İşlem Piyasası Projesi yılın ikinci yarısında devreye alınacak. Teverruk Piyasası Projesi ile Türkiye’nin, katılım ve İslami bankaların uluslararası fonlamalarını yapabilecekleri bir merkez hâline gelmesi planlanıyor. Kırali, altyapının hazır olduğunu ancak bazı vergisel sorunlar nedeniyle Hazine ve Maliye Bakanlığı ile çözüm üzerinde çalışıldığını aktardı.

Gıda güvenliği ve iklim krizi

Kırali, iklim krizi, savaşlar ve salgınların gıda güvenliğini her geçen gün daha kritik hâle getirdiğini vurguladı. “Üretilen ürün artık altın değerinde. Tarlada binbir güçlükle yapılan üretimin depodaki fireyle kaybolmaması gerekiyor. Lisanslı depolar güvenli yapılar ve TÜRİB, tarım ürünlerinde adil fiyat oluşumunda önemli rol oynuyor.” Hürmüz Boğazı krizine ilişkin soru üzerine Kırali, “Fiyatları etkileyebilir; ancak müdahale, fiyat üzerinden değil, girdiler üzerinden yapılmalı. Bu şekilde olası krizlerin etkisi yumuşatılır.” dedi.

İşlem hacmine yönelik değerlendirme

Şubat ve mart ayları oldukça bereketli geçti. TMO’nun satışlarının etkisi büyük. Depolar dolu ve yağışlar çok iyi gitti. Bu yıl zirai don sorunu da atlatıldı. Kendi üretimimiz bize yetecek gibi görünüyor. 2024’te işlem hacmi 7,4 milyon tondu, 2025’te 9,9 milyon ton oldu. 2026’da 12 milyon tonluk hedef var; ilk 3 ayda yaklaşık 2,2 milyon ton gerçekleşti. İşlemlerin çoğu yaz mevsiminde oluyor.